Projekt „Eko-Sanok – zwiększenie świadomości ekologicznej mieszkańców miasta” polega na edukowaniu społeczeństwa w zakresie gospodarki odpadami i kształtowaniu postawy prokonsumenckiej – wyrobieniu właściwych zachowań dotyczących segregacji odpadów.

Eko-Sanok

Celem akcji edukacyjnej jest maksymalne ograniczenie ilości niewysegregowanych odpadów, które trafią na składowisko. Efekty te zostaną osiągnięte poprzez właściwe kształtowanie świadomości dzieci i młodzieży przy użyciu zróżnicowanych form edukacji ekologicznej i uświadomieniu zagrożeń, jakie dla środowiska naturalnego niesie rosnącą ilość produkowanych przez ludzi odpadów. Odbiorcami działań edukacyjnych będą przede wszystkim dzieci i młodzież z sanockich placówek oświatowych. Ponadto projekt adresowany jest także do przedstawicieli zarządów spółdzielni mieszkaniowych, radnych dzielnic oraz innych środowisk, mających wpływ na zachęcanie społeczeństwa do prowadzenia segregacji odpadów „u źródła” lub w zbiorczych punktach selektywnego gromadzenia surowców wtórnych.

Realizacja projektu „Eko-Sanok – zwiększenie świadomości ekologicznej mieszkańców miasta” umożliwi podniesienie kwalifikacji osób zajmujących się edukacją ekologiczną oraz przyczyni się do powstania trwałych sieci współpracy, wymiany informacji i projektów. Działania edukacyjne wśród dzieci i młodzieży – a także wśród dorosłych – przyczynią się do zmniejszenia ilości odpadów zmieszanych, przez co obniżone zostaną koszty odbioru odpadów w Krośnie.

Edukację ekologiczną w szkołach prowadzić będą zaangażowani w realizację projektu nauczyciele, uprzednio przeszkoleni w zakresie organizacji systemu gospodarki odpadami przez trenerów – specjalistów w tej dziedzinie.

W ramach projektu planowane jest zorganizowanie 2 spotkań projektowych: w Inderoy i w Sanoku. Spotkania te poprowadzą eksperci norwescy i krajowi, uczestnikami będą osoby zaangażowane w realizację przedsięwzięcia.

Pierwszym działaniem, skupiającym specjalistów z zakresu zbiórki surowców wtórnych oraz partnerów i beneficjenta projektu, jest seminarium otwierające projekt. Udział wezmie szerokie grono eksperckie z zakresu gospodarki odpadami, mieszkańcy miasta, uczniowie szkół gimnazjalnych i średnich, a także studenci oraz lokalne media.

Realizacja założeń projektowych poprzez cykliczne spotkania informacyjno- szkoleniowe z radami dzielnic, administratorami budynków itd. pozwoli przybliżyć osobom, odpowiedzialnym za stwarzanie dogodnych warunków do segregacji lokatorom, korzyści wynikające z ułatwienia selekcji odpadów.

Spotkania w formie zajęć pozalekcyjnych (zielonych szkół, eko-tourów, ekologicznych pikników rodzinnych, eko-pleneru malarskiego) pozwolą na realizację czynnej, najbardziej efektywnej, formy edukacji ekologicznej docierającej do całych rodzin – choć odbiorcą bezpośrednim tych inicjatyw będą przede wszystkim dzieci i młodzież.

Wektorami efektywności projektu będą także konkursy organizowane w ciągu 2 lat jego realizacji.

Czynnikiem informacyjnym staną się wiadomości przekazywane poprzez lokalne media oraz stronę projektu www.eko-sanok.pl, na której znaleźć można m.in. : artykuły, prezentacje przydatne adresy.

Konferencja otwierająca projekt

Konferencja otwierająca projekt odbyła się w dniu 27 maja 2009 r w Klubie Górnika. Konferencję rozpoczął referat Burmistrza Miasta Sanoka Wojciech a Blecharczyka  przedstawiający sanockie inicjatywy na rzecz ochrony środowiska oraz plany na przyszłość zmerzające do realizacji ekologicznych założeń zrównoważonego rozwoju. Przykłady założeń norweskich w systemie gospodarki odpadami prezentował wójt gminy Inderoy Ole Tronstad, jego wypowiedzi uzupełniane były komentarzami nauczycieli nowreskich placówek oświatowych: Arne’go Heglund i Harald’a Erikssen. Zagadnienia dotyczące programów edukacyjnych na szczeblu lokalnym i ogólnopolskim poruszane były przez przedstawicieli Ligi Ochrony Przyrody: Lilianę Koziarską, Monikę Ochwat-Marcinkiewicz i Marię Pospolitak.  Przykłady skutecznej edukacji dzieci i młodzieży były także tematem referatu Krzysztofa Masiuka. Wykłady został zakończone wystąpieniem Prezesa SPGK Sp. zo.o.o. Czesława Bartkowskiego, który zaprezentował sanockie realia i sukcesy w selektywnej zbiórce odpadów. Konferencja spotkała się z dużym zainteresowaniem lokalnych mediów i środowisk nauczycieli, samorządowców oraz  lokalnych firm.

Ekologiczny Piknik Rodzinny

Organizacja Ekologicznego Pikniku Rodzinnego miała na celu ukazanie sanoczanom praktycznych możliwości czynnej edukacji ekologicznej w ramach projektu „Eko-Sanok. Zwiększenie świadomości ekologicznej mieszkańców. Impreza odbyła się 5 maja 2009, uświadamiając Sanoczan o konieczności segregacji odpadów. Organizatorzy poprzez liczne zabawy, konkursy, pokazy uczyli całe rodziny ekologicznych nawyków.

Na płycie Rynku już o godzinie 10:00 pojawiła się „mała wioska ekologiczna” w postaci kilku namiotów. W namiotach tych zajmowanych przez poszczególne organizacje i instytucje mieściły się punkty informacji o odpadach oraz siedziby edukatorów i sztabu osób odpowiedzialnych za gry i zabawy ekologiczne. Pierwszy z namiotów był siedzibą Zarządu Okręgu Bieszczadzkiego Ligi Ochrony Przyrody z Sanoka wspomaganego przez goszczących przedstawicieli Zarządu Głównego Ligi Ochrony Przyrody z Warszawy. W stoisku tym uczestnicy Pikniku mogli otrzymać materiały szkoleniowe LOP oraz wstąpić w szeregi tej najstarszej organizacji ekologicznej w Polsce. Kolejne stoisko zajmowane było przez Fundację RECAL z Warszawy gdzie uczestnicy przynosili puszki aluminiowe. Puszki te były zjadane  przez tzw. puszkojada, czyli urządzenie go zgniatania tych opakowań. Uczestnicy tej zabawy otrzymywali firmowe magnesy. Trzeci namiot zajmowany przez Organizację Odzysku REBA z Warszawy stanowił punkt zbiórki zużytych baterii i akumulatorów małogabarytowych. Przedstawiciele REBY zafundowali Sanoczanom wiele oryginalnych zabaw oraz prowadzili pogadanki dot. segregacji odpadów niebezpiecznych. Czwarty namot był siedzibą sanockiego Centrum Doskonalenia Nauczycieli gdzie metodycy prowadzili interesujące zajęcia dla najmłodszych uczestników. Piąty namiot stanowił bazę edukacyjną Sanockiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej z Sanoka. Stał przy nim duży wóz przeznaczony do zbiórki odpadów komunalnych oraz dwie potężne bele z sprasowanymi odpadami: butelkami PET i makulaturą. Stoisko to cieszyło się największym zainteresowaniem z racji możliwości obejrzenia samochodu, co ciekawiło męską część uczestników oraz możliwości dowiedzenia się szczegółów na temat pracy przedsiębiorstwa. Nie bez znaczenia był udział ponad 30 sanockich nauczycieli zaangażowanych w projekt, którzy przydzieleni do poszczególnych stoisk prowadzili zajęcia plastyczne, muzyczne i prorozwojowe z zakresu segregacji odpadów.

Niewątpliwą atrakcję dla uczestników  Ekologicznego Pikniku Rodzinnego stanowił  występ zespołu JOSZKO BRODA i DZIECI Z BRODĄ, oraz żywiołowy pokaz Młodzieżowej Orkiestry Dętej Ochotniczej Straży Pożarnej z Jaćmierza. Piknik zakończył się w późnych godzinach wieczornych; jego pokłosiem prócz wielu wrażeń i ogromu informacji były odpady niebezpieczne (baterie) zebrane podczas zabawy.

Podczas  pikniku rozdano dwa tysiące worków na śmieci (na plastik, szkło kolorowe i bezbarwne oraz makulaturę) i ponad półtora tysiąca ekologicznych toreb na zakupy. W przygotowanych konkursach wzięło udział aż pięć tysięcy dzieci.

Liczbę odwiedzających szacuje się na dziewięć tysięcy. Piknik spotkał się z pozytywnym odzewem mieszkańców oraz sanockich społeczności lokalnych. Ekologiczny Piknik Rodzinny ma szansę na stałe zagościć w kalendarzu imprez Miasta Sanoka.

Zielone Szkoły

Realizowane zadania przez Gminę Miasta Sanoka i Zarząd Okręgu Bieszczadzkiego Ligi Ochrony Przyrody dotyczące aktywizacji dzieci i młodzieży w kierunku segregacji odpadów nosiły nazwę Zielone Szkoły. Odbywały się one w ramach projektu „EKO-SANOK Zwiększenie świadomości ekologicznej mieszkańców miasta”. Miały one charakter cyklicznych warsztatów terenowych o charakterze wypoczynkowo- edukacyjnym. Realizowane były w sierpniu 2009 roku.

Program Zielonych Szkół ogłoszony został w lokalnych mediach (Tygodnik Sanocki, portal internetowy www.e-sanok.pl) oraz na stronie portalu www.eko-sanok.pl. Nabór odbywał się w siedzibie Zarządu Okręgu Bieszczadzkiego Ligi Ochrony przy ul. Kościuszki 12 w Sanoku. Zgłoszenia odbywały się za pośrednictwem rodziców, którzy wyrazili chęć uczestnictwa swoich dzieci w zajęciach.

Zielone Szkoły odbywały się na terenie Sanockiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej w Sanoku, w Parku Miejskim oraz na terenie Parku Krajobrazowego Gór Słonnych, gdzie uczestnicy wędrowali czerwonym szlakiem po grzbiecie Gór Słonnych do Orlich Skałek i Orlego Kamienia oraz poznawali ścieżkę dydaktyczną w rezerwacie Polanki w Bykowcach. Do organizacji Zielonych Szkół zaangażowano działaczy Ligi Ochrony Przyrody, nauczycieli uczestniczących w projekcie Eko-Sanok, oraz opiekunów spoza projektu. Na trasach górskich zaangażowano wykwalifikowanych przewodników górskich legitymujących się uprawnieniami Wojewody Podkarpackiego.

Zakres zajęć obejmował przede wszystkim zagadnienia z zakresu segregacji odpadów, ich unieszkodliwianie oraz podstawowe pojęcia z ich właściwości i zagrożeń dla środowiska. Uczestnicy zajęć dowiadywali się również o segregacji odpadów opakowaniowych odwiedzając Gminny Punkt Zbiórki Odpadów na terenie SPGK w Sanoku. Edukatorem w ramach tych zajęć był pracownik przedsiębiorstwa, który szczegółowo opowiadał o odpadach komunalnych prowadząc uczestników przez poszczególne części zakładu. Wycieczki górskie  połączone ze zbieraniem odpadów po niekulturalnych turystach stanowiły element aktywnego sposobu spędzania wolnego czasu. Doświadczeni przewodnicy beskidzcy dzielili się z uczestnikami swoją wiedzą na temat historycznego i przyrodniczego dziedzictwa regionu.

Wycieczki kończyły się wspólnym ogniskiem, gdze uczestnicy otrzymywali ciepły posiłek, który oprócz prowiantu rozdawanego na początku zajęć stanowił żywnościowy ekwipunek podczas zielonych lekcji. Organizatorzy Zielonych Szkół sprawdzali w praktyce przekazaną wiedzę uczestnikom zajęć poprzez plenerowe zabawy edukacyjne oraz konkursy. Laureaci konkursów oraz osoby aktywne i wykazujące się dużą wiedzą nagradzane były pomocami szkolnymi i gadżetami.

Podsumowaniem działań edukacyjnych pn. Zielone Szkoły była duża impreza plenerowa, która odbyła się w dniu 29 sierpnia 2009 na Rynku w Sanoku. Organizatorzy przygotowali liczne gry, zabawy, konkursy z nagrodami oraz karaoke dla najmłodszych.

Sukcesem Zielonych Szkół był udział ponad 500 uczestników oraz liczne sygnały w prasie lokalnej na temat celowości tych przedsięwzięć.

Opracował: P.K.